ARAZİMDE ELEKTRİK DİREĞİ VAR, NE YAPABİLİRİM?
İdare tarafından yol, su, elektrik gibi hizmetlerin gereği gibi yerine getirilebilmesi için belirli prosedürler yerine getirilerek yolun, sulama kanalının ya da elektrik direklerinin geçeceği özel mülkiyete konu arazinin bir kısmının ya da tamamının kamulaştırılması gerekmektedir.
Ancak kamulaştırma işlemi yapılmadan kişilere ait araziler yol yapılarak, elektrik direği konularak veya sulama kanalı geçirilerek idare tarafından kullanılmaktaysa oluşan bu duruma “kamulaştırmasız el atma” denilmektedir. İdarenin, kişilere ait arazilerini kamulaştırma olmaksızın işgal etmesi, kamulaştırmasız el atması durumunda kişilerin idareden arazinin bedelini talep etme ve dava açma hakkı bulunmaktadır.
Taşınmazımdan Geçen Yol, Sulama Kanalı Veya Elektrik Direği Sebebiyle Kime Dava Açabilirim?
Taşınmazdan geçen yol, sulama kanalı veya elektrik direği sebebiyle arsa sahibi tarafından dava açılmadan önce yolun, sulama kanalının ya da elektrik direklerinin hangi idarenin görev alanına girdiğinin tespit edilmesi gerekmektedir. Örneğin; arsadan geçen yol Karayolları Genel Müdürlüğü’nün görev alanındaysa dava Karayolları Genel Müdürlüğü’ne karşı açılmalıdır. Buna karşılık yapılan yol belediyenin görev alanına giriyorsa tazminat sorumlusu ilgili belediye olacağından davanın ilgili belediyeye karşı açılması gerekecektir.
Dava Açmadan Önce İlgili İdareye Başvurmak Zorunda Mıyım?
Arazisi idare tarafından işgale uğrayan kişiler, doğrudan dava açabileceği gibi ilgili idareye yazılı bir şekilde başvurarak işgalin giderilmesini ya da taşınmazın bedelinin kendisine ödenmesini talep edebilirler. Ancak idareye başvuru yapılması zorunlu değildir, yalnızca bazı durumlarda kişilerin mağduriyetlerinin daha kolay bir biçimde giderilebilmesine olanak sağlamaktadır.
Taşınmazın Kiracısı Da İşgal Sebebiyle Dava Açabilir Mi?
Davalar, “kamulaştırmasız el atma” sebebiyle yalnızca mülkiyet hakkı ihlal edilen arazi sahibi tarafından açılabilir. Kiracıların dava açma hakkı bulunmamaktadır. mülkiyet hakkı ihlal edilen arazi sahibinin mirasçıları da kamulaştırmasız el atma” sebebiyle dava açabilme hakkına sahiplerdir.
İdarenin Taşınmazımı İşgal Ettiği Süreler İçin Kira Ödemesini Talep Edebilir Miyim?
İdareye karşı açılacak “kamulaştırmasız el atma” davası ile idareden kamulaştırma işlemini gerçekleştirmeden işgal ettiği taşınmazın bedeli ya da el atmanın önlenmesi talep edilebilir. Bunlarla birlikte yine bu davada, idareden taşınmazın kamulaştırma olmaksızın işgal edilmesi sebebiyle işgal ettiği süreler için kira ödemesi talep edilebilir, bu bedele ise “ecrimisil bedeli” denilmektedir. Ancak ecrimisil, yani idarenin taşınmazı kamulaştırmasız işgal ettiği süre için kira talebi sadece davanın açıldığı tarihten itibaren geriye dönük 5 yıllık dönem için istenebilir. Örneğin; kamulaştırma işlemi yapılmadan arsasından yol geçirilen kişi 6 sene sonra dava açmış ve ecrimisil de talebinde bulunmuş ise yalnızca geriye dönük 5 yıl için ecrimisile hak kazanacak, kalan 1 yıl için talepte bulunamayacaktır.
Taşınmazımın Kamulaştırılmasını İstemiyorum, Hangi Davayı Açabilirim?
Taşınmazdan geçen yol, sulama kanalı veya elektrik direği sebebiyle mülkiyet hakkı ihlal edilen arsa sahibi, açacağı “kamulaştırmasız el atma” davasıyla arazinin mülkiyetini devretmeyi kabul ederek taşınmazın bedelini talep edebileceği gibi el atmanın önlenmesi davası açarak mülkiyet hakkını devretmeden idare tarafından gerçekleştirilen işgale son verilmesini de talep edebilir. Bu durumda işgalin sona erdirilmesi ile birlikte taşınmazın eski haline getirilmesi de istenebilir. Ancak eski hale getirme masrafları taşınmazın bedelinden daha fazla ise taşınmazın bedelinin taşınmaz sahibine ödenmesine ve taşınmazın idare adına tesciline karar verilmesi gerekmektedir.
Hangi Mahkemede Dava Açabilirim?
İdarenin kamulaştırma işlemini yapmaksızın özel mülkiyete tabi taşınmazı işgal etmesi sebebiyle açılacak dava Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılmalıdır. Yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Açılacak dava ile işgale uğrayan taşınmazın davanın açıldığı tarihteki değeri tespit edilir ve mağdur olan kişinin zararı taşınmazın tespit edilen bedeli ile tazmin edilir.
Davayı Hangi Süre İçerisinde Açmalıyım?
Dava mülkiyet hakkı ihlal edilen arsa sahibi tarafından her zaman açılabilir, herhangi bir zamanaşımı süresi bulunmamaktadır. Ancak açılacak dava ile birlikte ecrimisil de talep edilecekse ecrimisil talebinin dava tarihinden itibaren geriye dönük olarak 5 yıl için istenebileceğinin dikkate alınması arsa sahibinin lehine olacaktır.
