Her vatandaşa (tüketiciye), satın aldığı ürün ve hizmetlerin eksik ya da ayıplı olması durumunda mağduriyetinin giderilmesi için Kanun’da birtakım seçimlik haklar tanınmıştır.
Tüketici, satın aldığı ürün ve hizmetlerin eksik ya da ayıplı olması durumunda mağduriyetinin giderilmesi için Kanun’da düzenlenen haklardan birini seçerek bu hakkını kullanmak istediğini ürün ve hizmet satıcısına ve sağlayıcısına bildirebilir. Ürün ve hizmet satıcısı ve sağlayıcısı tüketicinin bu bildirimi ile tüketicinin hakkının gereğini yerine getirmekle yükümlüdür.
Ürün ve hizmet satıcısının ve sağlayıcısının yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde ise tüketici ürün ve hizmetin değerine göre ya Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapabilir ya da Tüketici Mahkemesinde dava açabilir.
Cep Telefonu Arızası İçin Tüketici Hakem Heyetine Başvuru Yapılır Mı?
Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapılabilen ürün ve hizmet değerinin parasal sınırı her yıl ilgili Yönetmelik ile düzenlenir. 2022 yılı için Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapılabilen ürün ve hizmet değerin parasal sınırı 30.000,00 Türk Lirası’dır.
Ürün ve hizmet değerinin otuz bin Türk Lirasının altında olduğu hallerde İl ya da İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvuru zorunludur. Örneğin; 26.000 TL ödeyerek İphone 12 alan bir tüketici, aldığı telefonun arızalı çıkması sebebiyle Tüketici Hakem Heyetine başvurmalıdır.
Ürün ve hizmet değerinin otuz bin Türk Lirası ve üzerindeki miktarların uyuşmazlık konusu olduğu durumlarda ise tüm değer üzerinden Tüketici Hakem Heyetine başvurulamaz. Örneğin; 39.000 TL ödeyerek İphone 14 alan bir tüketicinin aldığı telefonun arızalı çıkması sebebiyle Tüketici Mahkemelerinde dava açması gerekmektedir, bu tutar üzerinden Tüketici Hakem Heyetine başvurulamaz.
Bu durumlarda Tüketici Hakem Heyetine sadece ürün ve hizmetin değerinin parasal sınırı aşan miktarından feragat edilerek başvuru gerçekleştirilebilir. Ancak ürün ve hizmet değerinin parasal sınırı aşan ve feragat edilen miktarı için yeniden Tüketici Hakem Heyetine başvurulamaz. Örneğin; İphone 14’ü satın almak için ödenen 39.000 TL’nin 9.001 TL’sinden feragat edilerek Tüketici Hakem Heyetine başvurulabilir. Aksi halde Tüketici Mahkemelerinde dava açılması gerekmektedir.
Bilgisayarım Bozuk, Mağazadan Tamir Edilmesini İsteyebilir Miyim?
Kanuna göre tüketicinin satın aldığı ürün ve hizmetlerin eksik ya da ayıplı olması durumunda tüketicinin dört tane seçimlik hakkı bulunmaktadır. Bu haklar;
Satılanı iade ederek sözleşmeden dönmek,
Satılanı elde tutmaya devam edip ayıp veya eksiklik oranında satış bedelinden indirim yapılmasını istemek,
Aşırı bir masraf gerektirmiyorsa satılanın ücretsiz olarak onarılmasını istemek ve satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini istemektir.
Tüketici bu haklarından birini kullanmak istediğini satıcıya ve sağlayıcıya bildirebileceği gibi Tüketici Hakem Heyetine başvurarak seçtiği hakkın kullanılması talebinde bulunabilir.
Tüketici Hakem Heyetine, bu haklardan birini kullanma talebi ile başvuran tüketici bu haklarla birlikte bir de ayıplı ürün ve hizmet dolayısıyla ayrıca bir zarar meydana gelmişse zararın tazmini için tazminat talebinde de bulunabilir. Tüketici Hakem Heyeti tüketicinin bu talebi ile bağlıdır.
Tüketici Hakem Heyeti başvurucunun talepleri ile bağlıdır, başvurucunun dilekçesindeki talebinden başka bir şeye karar veremez ve kararda mutlaka uyuşmazlık bedeli ile başvuru sahibinin talebinin belirtilmesi gerekmektedir.
Bununla birlikte tarafları, sebebi ve konusu aynı olan bir uyuşmazlık için farklı zamanlarda aynı Tüketici Hakem Heyetine birden fazla başvuru yapılamaz.
Sadece Tüketiciler Mi Tüketici Hakem Heyetine Başvuru Yapabilir?
Satıcılar ve sağlayıcılar da tüketici işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümlenmesi için Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapabilir. Ancak satıcı ve sağlayıcılar tarafından ticari faaliyetlerine ilişkin başvuru yapılamaz. Ancak bir tüketiciye sunulan mal ve hizmetten kaynaklanan bir uyuşmazlık için Tüketici Hakem Heyetine başvurulabilir.
Tüketici Hakem Heyetine Başvuru Süresi Var Mı?
Kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği takdirde, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak söz konusu ayıp satıcı tarafından kusur yahut hile ile gizlenmişse zamanaşımı söz konusu olmaz, satıcı iki yıllık süre geçmiş olsa dahi ayıptan sorumludur. Diğer bir ifadeyle, satın alınan ürünün ayıplı çıkması durumunda ürünün tüketiciye teslim edildiği tarihten itibaren iki yıllık süre geçmeden Tüketici Hakem Heyetine başvurulması gerekmektedir.
Tüketici Hakem Heyeti Nerededir? Nasıl Başvurulur?
Tüketici Hakem Heyetleri illerde Ticaret İl Müdürlükleri, ilçelerde Kaymakamlıklar bünyesinde faaliyet göstermektedir. Başvurucu, şahsen veya bir avukat aracılığı ile dilekçesini elden ya da posta yoluyla ileterek Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapabileceği gibi e-devlet aracılığıyla da Tüketici Hakem Heyetine başvuruda bulunabilir.
Başvurunun mutlaka dilekçe ile yazılı yapılması gerekir. Sözlü başvuru yapılması mümkün değildir. Başvuru dilekçesinde başvurucunun adı, soyadı, kimlik numarası, iletişim bilgileri, başvuruya konu uyuşmazlık ve uyuşmazlık konusunun Türk Lirası cinsinden değeri, talep ve uyuşmazlığın diğer tarafına dair bilgiler yer almalıdır. Başvuruda yer alması gereken bu zorunlu bilgilerde bir eksiklik olması halinde başvurucuya yedi gün süre verilmekte ve söz konusu eksikliklerin tamamlanması istenmektedir.
İnternetten Alınan Hatalı Ürün İçin Hangi Tüketici Hakem Heyetine Başvuru Yapılmalıdır?
Yetkili Tüketici Hakem Heyetini seçme hakkı tüketiciye aittir.
Tüketici, kendi yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki veya tüketici işleminin gerçekleştirildiği yerdeki Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapabilir. İlçe sınırları içerisinde İlçe Tüketici Hakem Heyetleri, il sınırları içerisinde İl Tüketici Hakem Heyetleri yetkilidir. Tüketicinin başvurusunu gerçekleştireceği yerde İlçe Tüketici Hakem Heyeti kurulmamışsa başvurular o ilçenin kaymakamlığına da yapılabilir. Kaymakamlık başvuruyu derhal Tüketici Bilgi Sistemine kaydeder ve Ticaret Bakanlığının belirlediği yetkili Tüketici Hakem Heyetine gönderir.
Bununla birlikte tarafları, sebebi ve konusu aynı olan bir uyuşmazlık için birden fazla Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapılamaz.
Tüketici Hakem Heyetine Başvuruda Ücret Ödenir Mi?
Tüketici Hakem Heyetlerine yapılan başvurulardan herhangi bir ücret alınmamaktadır.
Uyuşmazlıkla ilgili olarak tüketici hakem heyeti tarafından tüketici aleyhine verilen kararlarda tebligat ve bilirkişi ücretleri Bakanlıkça karşılanmaktadır.
Tüketici Hakem Heyeti Ne Zaman Karar Verir?
Tüketici Hakem Heyetine yapılan başvurular en geç altı ay içerisinde görüşülerek karara bağlanmak zorundadır ve bu süre başvurunun niteliğine göre en fazla üç ay daha uzatılabilir. Bir diğer ifadeyle, Tüketici Hakem Heyetine yapılan başvurunun karara bağlanması için gereken süre hiçbir şekilde dokuz ayı geçemez. Başvurucunun ya da uyuşmazlığın diğer tarafının “öncelikle” inceleme talep etmesi ve heyet başkanı tarafından bu talebin uygun bulunması halinde başvuru öncelikle görüşülerek sonuçlandırılır.
Tüketici Hakem Heyeti Olumlu Karar Verdi, Ne Yapacağım?
Tüketici Hakem Heyetinin verdiği kararlar tarafları bağlayıcı niteliktedir, ancak yalnızca verildiği uyuşmazlık için hüküm ifade etmektedir.
Tüketici Hakem Heyetine yaptıkları başvuru kabul edilen ve lehlerine karar verilen tüketiciler, kararın bir mahkeme kararı gibi kabul edilmesi nedeniyle ilamlı icra yoluna başvurarak söz konusu kararı icra takibine konu yapabilir ve yaşadığı uyuşmazlıktan kaynaklanan alacağını kolaylıkla tahsil edebilirler.
Kararı icra takibine konu yapabilmek için kararın kesinleşmesinin beklenmesi gerekmemektedir ve bu icra takip yolunda borçlunun borca itiraz imkânı da bulunmamaktadır.
Tüketici Hakem Heyeti Olumsuz Karar Verdi, İtiraz Edebilir Miyiz?
Tüketici Hakem Heyeti kararlarına karşı, kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Tüketici Mahkemesinde itiraz yoluna başvurulması mümkündür. İtirazın, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yer veya Tüketici Hakem Heyetinin bulunduğu yer Tüketici Mahkemesine yöneltilmesi gerekmektedir.
İtiraz yoluna başvurulması Tüketici Hakem Heyeti kararının icrasını durdurmaz.
Tüketici Hakem Heyeti kararlarına karşı gerçekleştirilen itiraz üzerine Tüketici Mahkemesince verilen karar kesindir. Eğer Tüketici Hakem Heyeti kararına on beş gün içerisinde itiraz edilmezse karar kesinleşir.
Bununla birlikte bir uyuşmazlıkla ilgili verilen Tüketici Hakem Heyeti kararı kesinleştikten sonra aynı uyuşmazlık için yeniden Tüketici Hakem Heyetine başvurulamaz.
